Sterker nog, ze kunnen hun verhaal nog helemaal niet op de juiste manier vertellen. Het hoofd zit vaak vol met de heftige veranderingen in hun leven. Soms staan ze mentaal nog onder invloed van hun uitbuiter of mensenhandelaar en hebben ze hun problemen helemaal nog niet op orde.

Daarom moeten ze eerst ‘bedenktijd’ krijgen, zonder alle poespas van verhoren, getuigenverklaringen, processen-verbaal en rechtbankzittingen, concludeert Conny Rijken. Ze is universitair hoofddocent Europees en internationaal recht en gespecialiseerd in mensenhandel.

Rijken onderzocht het perspectief van slachtoffers op de aanpak van mensenhandel­­ in Nederland. Zij deed dit samen met de onderzoekers Jan van Dijk en Fanny Klerx-Van Mierlo van het instituut voor victimologie Intervict van de Universiteit van Tilburg. Vandaag presenteren zij het onderzoek ‘Mensenhandel: het slachtofferperspectief’.

Dat perspectief blijkt niet altijd positief te zijn. Zo zijn de ervaringen van slachtoffers met de politie niet altijd goed. De druk om een verklaring af te leggen, is snel groot. “Daar lopen de belangen van de politie – het opsporingsbelang – en dat van het slachtoffer – rust en traumaverwerking – uiteen”, vertelt Rijken. “Politie en justitie willen zo snel mogelijk­­ een zaak beoordelen, opbouwen en vervolgen. Daar wordt nog te weinig rekening gehouden met de mentale en geestelijke situatie van het slachtoffer, want misschien is hij of zij er nog helemaal niet aan toe om zich te onderwerpen aan een strafrechtelijk traject.”

Dat is in Nederland zo, in omringende landen is dat anders geregeld. In de buurlanden is de bepaling of iemand een slachtoffer is niet alleen de verantwoordelijkheid van de politie. “Daarvoor bestaan daar teams met experts, artsen, advocaten en andere hulpverleners. Daar is vanaf het begin meer oog voor het slachtoffer en haar of zijn situatie”, zegt onderzoekster Rijken. “Wanneer er eerst aandacht is voor het algehele welzijn van een slachtoffer, verwachten we dat dit op termijn zal bijdragen aan de bereidheid te getuigen en aan de volledigheid van de verklaringen.”

Ook de opvang in Nederland voor deze slachtoffers kan volgens de onderzoekers beter. Een aanbeveling uit het rapport: “De organisatie van het hulpaanbod moet centraal worden geregeld. Er dient een omvattende financieringsregeling te komen voor alle categorieën slachtoffers mensenhandel. Dat wil zeggen de Nederlandse slachtoffers, EU-ingezetenen en de slachtoffers uit de rest van de wereld en de slachtoffers van seksuele en arbeidsuitbuiting. Dit zal ervoor kunnen zorgen dat slachtoffers beter worden geïnformeerd over de beschikbare voorzieningen en dat hulpverleners zich minder hoeven bezig te houden met het vinden van ad hoc oplossingen voor de financiering van de hulp.”

Verder zegt Rijken: “In het hulpaanbod dient meer aandacht te komen­­ voor crisisopvang. De wens van slachtoffers om niet over hun uitbuiting te spreken, dient te worden gerespecteerd. Bovendien hebben slachtoffers van arbeidsuitbuiting meer behoefte aan hulp bij achterstallige loonbetalingen en huisvesting.”

De hulpverlening bij seksuele uitbuiting moet volgens de onderzoekers plaatshebben in een beveiligde, op slachtoffers voor mensenhandel gerichte voorziening met gespecialiseerde en ervaren deskundigen.

Bordeel
Dit soort constructies signaleert de politie vaker. Een makelaar verhuurt bijvoorbeeld een woning omdat de al vertrokken eigenaar deze door de crisis niet kan verkopen. De huurder verhuurt de woning vervolgens buiten medeweten van de makelaar onder, zegt de politie. Zo kan er een illegaal bordeel ontstaan. Dezelfde constructie werd eerder gesignaleerd bij criminelen die leegstaande huizen als hennepplantages gebruikten. ‘Je kunt van makelaars niet verwachten dat ze opereren als opsporingsambtenaren’, reageert een woordvoerder van makelaarsvereniging NVM. Hij herkent het probleem van de illegale bordelen niet. ‘We proberen de risico’s zo veel mogelijk te beperken, door onder meer een identiteitscontrole van de huurder. Bovendien wordt in steeds meer huurcontracten afgesproken dat de makelaar eens in de drie maanden de woning mag controleren.’ Volgens Bik heerst er bij tussenpersonen, waaronder de makelaars, nog veel naïviteit over het faciliteren van mensenhandel. Uit een recente inventarisatie van de Landelijke Eenheid blijkt dat 170 ondernemingen in 70 gemeenten bewust of onbewust mensenhandelaren faciliteren.

Streetwiser
Ook overheden zouden om mensenhandel tegen te gaan ‘streetwiser’ moeten worden, zegt Bik. ‘Als er bij het gemeenteloket een meisje komt dat zich wil inschrijven, geen Nederlands spreekt en een man bij zich heeft die het woord voert, moet er een belletje gaan rinkelen. Datzelfde geldt voor de Kamer van Koophandel. Hoe kan iemand zzp’er willen worden als ze geen Nederlands spreekt en een ander de aanvraag voor haar moet regelen?’ Hoeveel vrouwen worden uitgebuit in woningen, weet Bik niet. ‘Maar in de thuisprostitutie werken duizenden vrouwen.’ Volgens schattingen van onderzoeksbureau Beke uit 2010 werkten er toen alleen al in Amsterdam tweeduizend prostituees vanuit woningen. De politie zal vaker landelijke actiedagen organiseren om misstanden tegen te gaan en meer inzicht te krijgen in de omvang van het probleem. ‘De politie moet niet alleen handhaven in de vergunde sector, maar juist op zoek naar misstanden in de illegale praktijk’, voegt Corinne Dettmeijer, de Nationaal Rapporteur Mensenhandel, toe. Naast Dettmeijer en Bik signaleert ook CoMensha, de opvangorganisatie voor mensenhandelslachtoffers, een verschuiving. Haar cijfers tonen dat een op de drie opgevangen slachtoffers is uitgebuit in een woning. ‘De mate van geweld en de schrijnendheid van de situatie van deze mensenhandelslachtoffers, is vergelijkbaar met die in de reguliere prostitutiesector. Maar de plek waar het leed zich afspeelt, is nog meer verscholen’, aldus CoMensha-voorzitter Martin Sitalsing.

In Rotterdam Alexander / Nesselande zijn sterke aanwijzingen dat loverboys actief zijn. Om jongeren en ouders te waarschuwen en bewust te maken dat dit serieuze problematiek is  – ook bij ons in de wijk  – organiseren Stichting Buurtwerk Alexander en Kerk in Nesselande deze avond in samenwerking met de stichting Stoploverboys NU (www.stoploverboys.nu). De loverboys-praktijken spelen zich niet alleen via internet af, maar ook rond scholen, metrostations en winkelcentra. Jaarlijks vallen 200 jongeren in handen van deze mensenhandelaars met voor het slachtoffer levenslange gevolgen, terwijl de daders er vaak makkelijk mee weg komen of niet eens opgepakt worden.

Een ouder van een slachtoffer en een aantal jongeren vertellen hun schokkende verhaal.  Na een gezamenlijke opening en algemene informatie gaan de jongeren en ouders apart van elkaar verder in gesprek. Hierdoor creëren we een veilige omgeving waarin alle vragen gesteld kunnen worden. De avond begint om 19:30 uur. Inloop vanaf 19:15 uur. Rond 21:30 uur is de avond afgelopen.

Meer informatie/vragen via jongeren@kerkinnesselande.net.

Locatie: Multifunctioneel wijkcentrum De Kristal, Cypruslaan 404, 3059 XA, Rotterdam-Nesselande.

Noot voor de pers:  graag vooraf aanmelden indien u wil komen. U bent van harte welkom. Het maken van foto’s is toegestaan mits de slachtoffers niet in beeld komen.

‘Mijn huis en hart staat open voor deze meisjes’

In Anita’s huiskamer zitten vier jonge meiden gezellig te kletsen. Er wordt gelachen, met de honden gespeeld en er worden tienertijdschriften doorgebladerd. Eén van hen zegt iedereen gedag. Ze gaat naar de kapsalon waar ze stage loopt. Je zou niet verwachten dat deze meisjes knokken om een nieuw bestaan op te bouwen. Toch is het zo. Zo jong als ze zijn, ze zijn door het leven getekend. De meisjes zijn allemaal slachtoffer geworden van loverboys. Nadat de jongens hun vertrouwen hadden gewonnen, dwongen ze hen seks te hebben met mannen. De loverboys inden het geld en maakten de meisjes, vaak met dreigementen en geweld, duidelijk dat ze het niet in hun hoofd moesten halen uit de prostitutie te stappen. Anders zou hij haar of haar familie iets vreselijks aandoen.

Lees het hele verhaal van Anita in Vriendin 24.

De jonge vrouw belde vorig jaar zomer meermalen naar de politie omdat ze door haar vriend Elano zou worden geslagen. Later vertelde ze ook dat hij haar dwong als prostituee te werken. Ze deed hiervan uiteindelijk in december aangifte, waarna V. op 7 januari werd aangehouden. Juist de rechercheur die de praktijken van V. als loverboy onderzocht, kreeg tijdens dit onderzoek een seksuele relatie met de vrouw.

Bij de politie balen ze flink dat het zo is gelopen. Zodra de affaire aan het licht kwam, is de rechercheur uit zijn functie gezet. Hij is nu ‘belast met andere werkzaamheden’. Er loopt nog een intern onderzoek naar hem. ‘Dit heeft verregaande gevolgen. Door zijn actie is de zaak onderuitgegaan. Vooral voor het slachtoffer is dat een hard gelag,’ zegt een politiewoordvoerder.

Paul van Musscher, hoofd Operatien van de politie Eenheid Den Haag vindt net als de aanklager het gedrag van zijn werknemer ‘laakbaar’. ‘Van de politie mag worden verwacht dat zij te allen tijde haar professionele beroepshouding bewaart; zeker in zaken waarbij je te maken hebt met slachtoffers in kwetsbare posities.’

Het OM is in beroep gegaan tegen de beslissing van de rechtbank. Het vindt dat het bewijs dat de rechercheur boven tafel haalde in de loverboyzaak moet worden uitgesloten, maar dan zou er nog genoeg overblijven om de Hagenaar te vervolgen voor het mishandelen van zijn voormalige partner. Dat onderzoek werd door anderen gedaan.

Een loverboy is vandaag veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van 15 maanden, waarvan 5 maanden voorwaardelijk. Met een contact- en straatverbod als bijzondere voorwaarden. Veroordeling volgt voor dwang tot prostitutie en bevoordeling (mensenhandel) gedurende twee maanden tijdens meerderjarigheid slachtoffer.

Vrijspraak volgt voor uitbuiting, dwang tot prostitutie en bevoordeling tijdens minderjarigheid slachtoffer.

Dat het slachtoffer eerst vrijwillig als prostituee werkte maakt geen verschil, zo blijkt:

‘Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan mensenhandel ten aanzien van een meerderjarige, maar jonge en zwak begaafde vrouw gedurende twee maanden. Verdachte had in die periode een relatie met het slachtoffer en heeft als een zogenaamde loverboy gebruik gemaakt van het feit dat zij erg verliefd op hem was. Gebleken is dat verdachte het slachtoffer op manipulatieve wijze ertoe heeft aangezet zich te prostitueren, waarbij hij haar heeft bedreigd met geweld maar ook daadwerkelijk heeft mishandeld. Verdachte heeft misbruik gemaakt van zijn overwicht op haar als tien jaar oudere man en van haar kwetsbare positie. Dit deed hij bewust, om van het door haar uit de prostitutie verdiende geld te kunnen profiteren. Zij was voor hem een inkomstenbron.

Het slachtoffer moest ook tijdens de menstruatie doorwerken om verdachte geld te kunnen geven. Juist omdat het hier om prostitutiewerkzaamheden ging, heeft verdachte door aldus te handelen een grote inbreuk gemaakt op de lichamelijke en geestelijke integriteit van het slachtoffer. Dat zij voorafgaand aan het feit ook een korte periode vrijwillig in de prostitutie heeft gewerkt, doet hieraan niet af. Verdachte heeft zich geen enkele rekenschap gegeven van de mogelijke gevolgen die het slachtoffer zou ondervinden als gevolg van zijn handelen. Hij heeft zich enkel laten leiden door zijn eigen financieel gewin.’

LJN: BZ8508, Rechtbank Alkmaar, 14/810428-12

Meer lezen over Rebecca neem een kijkje op rebecca-music.nl

Zo blij waren ze, 5 meisjes tussen de 18 en 22 uit Eindhoven en Helmond. Ze dartelden verliefd achter hun nieuwe vriendjes aan. Alles wat hen gevraagd werd deden ze. Alles.